Cultuur en symbolen

Amazigh-sieraden

Zilver, patronen en de vraag van wie ze zijn

Bij de Amazigh waren sieraden zelden alleen versiering: ze waren bescherming, vermogen en informatie over de draagster.

Waarom zilver

Goud speelde nauwelijks een rol. Zilver gold als zuiver en beschermend, het was betaalbaarder, en het kon worden omgesmolten en opnieuw gemaakt: wat telt bij sieraden die ook een reserve waren. Veel oude stukken zijn daarom niet bewaard gebleven: ze werden omgevormd als het geld krap was.

De vormen

Mantelspelden (tizerzai) waarmee doeken op de schouder werden gesloten, vaak in paren en met een ketting verbonden. Zware armbanden, enkelringen, voorhoofdsieraden, oorhangers die aan de hoofddoek hingen in plaats van aan het oor, omdat ze te zwaar waren. Daarbij amuletdoosjes voor een papiertje, een kruid, een vers.

De tekens

Ruiten, driehoeken, kammen, ogen, de hand met vijf vingers. De duidingen draaien om hetzelfde: bescherming tegen het boze oog, vruchtbaarheid, water, grens. Dezelfde patronen vind je op tapijten, op potten en in de tatoeages: het is een vormentaal die over de materialen heen werkt.

Wat ze vertelden

Een stuk kon laten zien uit welke streek een vrouw kwam, of ze getrouwd was, hoe het met de familie ging. Het werd van moeder op dochter doorgegeven. Gedragen werd het op feesten, niet in het dagelijks leven.

Vandaag

Oude stukken zijn duur op de verzamelaarsmarkt, vaak zonder herkomstvermelding, en niet zelden verkocht uit huishoudens die het geld nodig hadden. Nieuwe stukken nemen de vormen over, meestal lichter en voor andere kopers. Wie zoiets koopt, zou moeten vragen waar het vandaan komt: dat is geen opgeheven vinger, maar het verschil tussen een voorwerp en een verhaal.