Cultuur en symbolen

Het Yaz-teken

ⵣ: een letter die een cultureel symbool werd

Een letter, een klank en het bekendste symbool van de Amazigh-cultuur.

Geen ander teken staat zo voor de Amazigh als dit. Je vindt het op sieraden, op tapijten, op onderarmen, op telefoonhoesjes in Düsseldorf en Amsterdam. En toch is het in de eerste plaats niets meer dan een letter.

De klank

ⵣ heet yaz en staat in het Tifinagh-alfabet voor de klank z: de stemhebbende s zoals in „zon”. Het is dezelfde klank waarop Amazigh eindigt, en precies dat verband maakt het teken bruikbaar als afkorting voor een heel zelfbeeld.

De figuur

Het wordt gelezen als een mens: een lichaam, twee gespreide armen, rechtop. Velen verbinden het met de naam zelf, Amazigh, die meestal met „vrije mensen” wordt vertaald. Die lezing is jong: ze hoort bij de culturele herleving van de twintigste eeuw, niet bij de oudheid. Dat maakt haar niet minder geldig; tekens krijgen hun betekenis van wie ze gebruikt.

De vlag

Drie horizontale banen in blauw, groen en geel met een rode ⵣ in het midden. De kleuren worden meestal op het landschap betrokken: blauw voor de zee, groen voor bergen en dalen, geel voor de woestijn. De vlag stamt uit de twintigste eeuw, niet uit de oudheid.

En vandaag

Vandaag kom je het teken vooral tegen als cultureel symbool: op sieraden en kleding, op tapijten, bij feesten zoals Yennayer, in logo’s en op affiches van muziekfestivals. In de diaspora staat het vaak gewoon voor herkomst: een teken voor mensen die de taal misschien half kwijt zijn, maar de verbondenheid niet.

In de app openen →

Verwant